Селективті құрастырудың жалпы қағидалары. Тәжірибеде қандайда бір қосылыстың дәл бөлшегін жасап шығару үшін өнеркәсіптің техникалық мүмкіншілігін арыттырады. Мысалы: Жанармайлы насосының плунжерлі жұбы көп жыл және сенімді жұмыс істеу үшін плунжер мен төлке арасындағы саңылау тек плунжер де, төлке де 1-мкм-ден жоғары болмайтын дәлдік шекпен жасалынса ғана қамтамасыз етіледі. Бұл жағдайда нақтылық плунжерді өңдеуде 7-рет, ал төлке де 20-рет 1-ші нақтылық классына қарағанда жоғары болады. Бірде-бір технологиялық прцесс бұндай өңдеу дәлдігінде үнемді болмайды.

Бұндай қосылыстарды орындау кәсіпорын түгел бөлшектеп өзара бас тартуға мәжбүр болады және қосылымдарда дәлдікке көз жеткізу үшін басқа тәсілдер жолын іздеуге қажет. Бірінші тәсіл – қосылатын бөлшектердің біреуін шамалы әдіспен жасайды және «орны бойынша» үнемді ақталынған дәлдік шекпен жасалған басқа бөлшекке айдайды. Тәсіл қолы операциялармен байланысты болғандықтан өте қымбат және еңбекке сыйымды. Екінші тәсіл – қону қажеттілігіне байланысты қосылу бөлшектерінің өте кең дәлдік шектерімен екі партия жасап шығарады, ал құрастыру бөлшектерді ұстап көру жолымен іске асады. Бұл тәсіл қажеттіліктен жоғары орындаушылардан бөлшектерді құрастыру мөлшерінде өте жоғары мамандықты қажет етеді.

Тәсіл ұжымының технологиялық құрастыру процессін қиындатады және өндірісті қымбаттатады. Қазіргі уақытта селективті құрастыру немесе топта өзара ауыстырымдылық әдісі өңделді және өндіріске табысты енгізілуде. Бұл амалдың маңыздылығы техника экономикалық дәлдік шектер шектеуінде жасалған бөлшектер қосылысын құрастыру алдында бірнеше топқа айырады, содан кейін бөлшектерді топтап құрастыруды жасайды. Бұндай топтау құрастырудың нәтижесінде төмен саңылаудың тербелісі және керілісі аз болады, яғни дәлдірек.

Селективті құрастырудың артықшылығы. 1. Түйіндесу бөлшектерінің квалитетін арттырмай керіліспен саңылаудың қажетті тұрақтылығын қамтамасыз ету. Сонымен өлшемді топтың санының артқы түйіндесудің нақтылығын және түйіндесудің саңылаумен керілістің тұрақтылығын арттырады. 2. Бөлшектерді дайындау да дәлдік шектерді төмендетпей құрастыру нақтылығын өндірісте арыттырады немесе кеңейтуде құрастырудың нақтылығын қамтамасыз етеді. Селективті құрастырудың кемшіліктері: 1. Бақылау қандайда, айыруда, маркалауда бөлшектерді сақтауда шығындар артады. 2. Өзара ауыстырымдылық бір өлшемді топтың шектеуінде шектеледі. Селективті құрастыру толық емес, топты өзара айырбасты қамтамсыз етеді, бұл тәсіл завод дайындаушы жағдайында ішкі өзара ауыстырымдылық қолданылады. Мысалы прошендер, ДВС-қа прошенді саусақтар және басқа да қосылысқа бөлшектер айрықшылық болып табылады. Айыруда, маркалауда, құрастыруда және бөлшектерді сақтауда топтастыру бұйымның жоғары сапасына бөлінгенде қосымша шығындарда қосылыстың жоғары нақтылығы үшін ірі сериялы және массалық өндірісте селективті құрастыруды қолданады. Тербеліс ішпектерінің дайындауда және керілісті кескіш қосылыстың құрастыруда селективті құрастыру қажетті нақтылықты қамтамасыз ететін тәсілдің үнемділігі болып табылады.