Нарықтық жағдайда халықаралық туризмді дамыту

Саяхат-бұл өмір. Біз саяхаттаған кезде-біз өмір сүреміз. Бүгінгі таңда туризм адам өмірінде маңызды рөл атқарады. Біз барлығымыз да беймәлім: көптеген ұлттардың мәдениетін танып білгіміз келеді және адамдар мен табиғатпен жасалған ең керемет туындыларды көргіміз келеді. Саяхат Мақсаты әр түрлі: біреулері оқу, жұмыс бойынша, басқалары денсаулығын түзеуге немесе күн сайынғы көңіл күйден демалуға барады. Осы мақсаттардың әрқайсысының өз атауы бар. Осы мақсаттарға байланысты туризм рекреациялық, іскерлік, белсенді, қажылық, шомылу-жағажай және т. б. болуы мүмкін. Біздің құмарлығымыз-халықаралық туризм Халықаралық туризм-бұл тұрақты мекен-жайдан өзгеше кез келген басқа елге бару. Басқа мемлекетте болу мерзімі шексіз. Халықаралық статистикада тауарлар саудасымен қатар қызметтердің сыртқы саудасы бөлінеді. Қызметтер саудасы жылдам қарқынмен өсуде. Бүгінде оларға әлемдік сауданың 20% тиесілі. Халықаралық туризм-қызметтер алмасудың кең таралған түрлерінің бірі. Өндірістік сектор салыстырмалы түрде аз емес елдерде Халықаралық туризм күшті дамуды алды, экспорттағы қызметтер үлесі 30% — дан аспауы мүмкін (Грекия, Түркия, Египет, Тунис және т.б.). Грецияға жыл сайын 19 млн.астам турист келеді, сол арқылы бүкіл елдің жалпы ішкі өнімінің 15% — ға жуығы келеді. Грециядағы Туризм-валюталық түсімдердің негізгі көздерінің бірі, ол мемлекетке ЖІӨ-нің 15% — дан астамын және жұмыспен қамтылған халықтың жалпы санының 16,5% — ын жұмысқа әкеледі. [1]

Түркияда өнеркәсіп – 28%, ауыл шаруашылығы – 15%, Құрылыс – 6%, қызметтер-51%. 2010 жылы Түркия экономикалық қуаты бойынша әлемде 15 орынға ие. Мысырда ауыл шаруашылығы 32%, өнеркәсіп -17%, қызмет көрсету саласы – 51% алады. Жан басына шаққандағы ЖІӨ-әлемдегі 135-ші орын. Соңғы 50 жылда халықаралық туристердің саны 25 есеге өсті. Жыл сайын туристік сапарлар 635-650 млн. адам жасайды. Туристік бум негізінде: жаһандық урбанизация процесі, «көліктік революция», халықтың өмір сүру деңгейі мен сапасының артуы, білім беру және мәдени деңгейінің өсуі жатыр.

Туризм әлемдік экономиканың негізгі саласына айналды. Одан түскен табыс (500 млн. АҚШ долл.) мұнай мен мұнай өнімдерінің экспортына жол бере отырып, әлемдік экспортта екінші орын алады. Бірақ табыстылығы бойынша туризм алмаздармен, қарумен және ойын бизнесімен сауданы басып озды. Туризм есебінен барлық жұмыс орындарының 10% (207 млн.адам) құрылды.

Халықаралық туризмді ресми реттеу ХХ ғасырдың 20-шы жылдарында ғана басталды.

Бүгінгі күні бұл ұғым мыналарды қамтиды:

басқа елге саяхат және бару пунктінде аялдау;
еркін жылжыту;
тұрақты тұратын елден шығу;
туристің белгілі бір бағыт бойынша уақытша жүруі.
Бүгінде халықаралық туризм өте кең таралған құбылыс болып табылады. Бұл облыспен 800 миллион адам қамтылды. Халықаралық туризм өте экономикалық тиімді кәсіпорын болып табылады. Испанияның ЖІӨ — нің 35% — ын туристік бизнес кірістерінен, 50% — ын Кипр және 70% — ын Гаитиде құрайды. Халықаралық туризм Батыс Еуропада ең дамыған. Бүгінде бұл аймақтың үлесі әлемдік туристік нарықтың 70% — ын құрайды, 20% — ы Америка, 10% — ы Африка, Австралия және Азия арасында тең бөлінген.

Жыл сайын әртүрлі тізімдер жасалады, кейбір құбылыстың басқалардан басым екенін көрсету мақсатында. Халықаралық туризм де ерекшелік емес. Ең қолайлы елдер тізіміне Бельгия, АҚШ, Германия, Дания, Жаңа Зеландия, Голландия, Австралия, Швеция, Англия, Канада кіреді. Әлеуметтанушылардың деректері бойынша ең қабылдаушы елдер Түркия, Австрия, Испания, Италия, Португалия, Швейцария, Мексика, Греция, Франция және Кипр болып табылады. Айта кету керек, халықаралық туризм кез келген басқа құбылыс сияқты белгілі бір белгі бойынша жіктелуі мүмкін. Халықаралық туризмнің экскурсиялық, курорттық, іскерлік, этникалық және ғылыми түрлерін көрсетеді. Ол жеке және ұжымдық түрде де қол жетімді.

Халықаралық туризм ең алдымен көптеген елдер үшін пайда көзі және жаңа жұмыс орындарын құру құралы болып табылады, бұл жұмыссыздық мәселесін шешуге көмектеседі. Әрине, туризм саласындағы жұмыспен қамтудың ұлғаюымен халықтың өз табысы өсуде және негізінде ұлттың әл-ауқатының деңгейі артады. Сонымен қатар, халықаралық туризм елдің инфрақұрылымын дамыту, жаңа аудандарды шаруашылық игеруді ынталандыру, сондай-ақ іскерлік халықаралық кәсіпкерлік үшін елдің тартымдылығын арттыру сияқты бірқатар және маңызды функцияларды орындайды.

Жыл сайын қоғамның әлеуметтік құрылымындағы өзгерістердің арқасында туризм индустриясының қызметтерін пайдаланатын адамдар саны артып келеді. 2014 жылы Халықаралық туристік келу 1,138 миллионға жетті, ал олардың өсуі өткен жылмен салыстырғанда 4,7% — ды құрады, ЮНВТО халықаралық туризмнің соңғы барометріне сәйкес, ал 2015 жылы ЮНВТО халықаралық туризмнің 3-4% — ға өсуін болжайды, бұл одан әрі де жаһандық экономикалық қалпына келтіруге ықпал етеді. [2]

Бұл фактіге сондай-ақ мұнай бағасының төмендеуі ықпал етеді, бұл тиісінше көлік шығындарының төмендеуіне оң әсерін тигізеді. Егер Қазақстандағы жағдайды ғана емес, бүкіл әлемдегі жағдайды қарайтын болсақ, онда ЮНЕСКО — ның дүниежүзілік мұрасының тізіміне енген Еуропа туристерге келушілер бойынша бұрынғыша өзгеріссіз көшбасшы болып қала береді. Тек 2014 жылы туристердің келу саны 22 миллион адамға артты. Туризм түрлері қоршаған ортаға қолайсыз болып қалуда:

спорттық-сауықтыру;
тау туризмі, альпинизм;
орман ресурстарын пайдалану арқылы серуендеу туризмі. [3] Осыған байланысты көптеген елдерде экологиялық жағдайды реттеу жөнінде бірқатар шаралар қабылданды. Жаңа салықтар енгізілуде, аймақтарды көгалдандыру бойынша іс-шаралар өткізуде, сондай-ақ қоршаған ортаны қолдауға ықпал ететін әртүрлі экожүйелер құрылысымен айналысады.

Қорытындылай келе, біз әлемдегі халықаралық туризм өте біркелкі емес екенін атап өткіміз келеді. Біріншіден, бұл мемлекеттердің әлеуметтік-экономикалық дамуының түрлі деңгейлерімен, екіншіден, кейбір аймақтардың негізгі географиялық бағыттардан қашықтағы орналасуымен түсіндіріледі. Бұл ретте туризм кейбір мемлекеттердің де, тұтастай алғанда әлемдік экономиканың да дамуына елеулі әсер етеді. Халықаралық сауда мен экономикалық қатынастардың басқа да нысандарын кеңейте отырып, білім беру мен мәдениет деңгейін арттыра отырып, Халықаралық туризм де өсіп, дамитын болады. Туристік индустрия 3 ірі экспорттық саланың қатарына кіреді, тек автомобиль жасау мен мұнай өндіру өнеркәсібінде ғана кем түспейді.

Басқа да ұқсас мәліметтер

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *