Балаларда митральды қақпақтың ақауы, әдетте жарамсыздығының құралуынан басталады. Науқастың қайталануына байланысты тарылуы қосылады (көбіне үлкен кісілерде) — “митральды ауру”- деп, аталады. Қос жармалы қақпақтың жарамсыздығы негізінен 12-24 айда 1-2 ұстаман кейін пайда болады. Бұл үзіліссіз – қайталап дамығанда да, жасырын дамығанда да байқалуы мүмкін. Гемодинамикалық тұрғыдан қарағанда қос жүрекшеге қан қайтып келеді де, олардың қуысы біртіндеп кеңиді, негізгі салмақ ұзақ уақыт бойы жүректің сол бөлігіне түседі, содан соң кіші қан айналу шеңберінде тоқырау құбылысы пайда болып, сол қарынша шамасыздығының белгілеріне оң қарынша шамасыздығының белгілері (бауыр үлкеюі, ісіктер) қосылады.

Қос жармалы қақпақтың І дәрежелі жарамсыздығында науқас ешқандай шағым білдірмейді, тек жүректің шектері қалыпты бола тұра, систолалық шу, қайталаған кардитте тондарының әлсірегені байқалады. Систолалық шу жүрек ұшының тұсында естіледі, “үрлеген”, І тонмен байланысты, систоланың көп бөлігін алатын, сол қолтығының астына, арқасына, сиректеу жүректің негізіне тарайтын болып келеді. Қос жармалы қақпақтың айқын білінетін жарамсыздығында ентігу үдейді, жүрек тұсының томпаюы (бүкірі) пайда болуы мүмкін. Жүрек ұшының серпілуі төмен ығысады, жайылып, көтеріңкілеу келеді. Жүрек шекарасы сол жаққа және жоғары қарай кеңиді, жүрек ұшында систолалық діріл анықталады, осы жерде І тон әлсіреп естіледі немесе шумен жабылып кетеді, ІІІ тон және ІІ тонның өкпе артериясында акценті естілуі мүмкін. Қос жармалы қақпақтың ІІ-ІІІ дәрежелі жарамсыздығында бауыр өседі, экстрасистолия және жыбыр аритмиясы сияқты жүрек ырғағының бұзылуы байқалуы мүмкін.

ЭКГ-да шамалы жарамсыздықта өзгерістер болмауы мүмкін, содан соң оң қарынша гипертрофиясының белгілері үдейді. Ал, көп гипертензиясы пайда болғанда, оң қарынша гипертрофиясының білгілері пайда болады. Жыбыр аритмиясы миокардтың айқын зақымдалғанының дәлелі болып келеді. ФКГ-да І тонның амплитудасы жүрек ұшы тұсында төмендеген, жоғары жиілікті І тонмен байланысқан, систоланың көп бөлігін алатын, түрі І тоннан бастап азаятын біркелкі емес толқындар тәрізді, систолалық шу анықталады. ІІІ тон айқын білінеді және көбіне мезодиастолалық шумен бірге байқалады. Бұл өзгерістердің қарқындылығы процестің активтілігінің және жарамсыздығының дәрежесіне байланысты.

Кеуде қуысының рентгенограммасының орташа веноздық тоқырау белгілері байқалады, жүрек көлеңкесі қалыпты негізінен оң бөлігінің ретінен үлкейген, сол жүрекшесінің пульсациясының күшейгені (“су ағаш тәрізді қимыл”), систоло-диастолалық ырғақтың амплитудасының төмендегені байқалады. Айқын жарамсыздықта жүректің оң бөлігінің үлкейгені анықталады. Эхокардиографиялық тексерісте вальвулит және жарма мүкістігінің (деформациясының) барлығы расталады. Бұл ақаудың ең жиі кездесетін асқынуы болып бактериялық эндокардиттің қосылуы табылады, науқастың жағдайын өте ауырлатып жібереді. Бірақ бұл ақау көбіне науқастарда жәйлі дамиды.

Пайдаланылған әдебиеттер:
Түсіпқалиев Б. Балалар аурулары. Оқулық. Ақтөбе 2011ж 927 бет.