Стратосфераның үстінде жатқан атмосфера қабаты шамамен 50 км биіктіктен бастап, 80-85 км дейін созылып жатыр; жоғары ионосфера басталады. М. төменгі шекарада биіктігі шамамен 0° — ден жоғарғыға -90° — қа дейінгі температураның төмендеуімен сипатталады.[ …]

Мезосфера (грек тіл. — орташа, аралық және шар) — 80 км-ге дейін биіктікте стратосфераның үстінен созылатын атмосфера қабаты; оның жоғарғы шекарасындағы ауа температурасының-75-90°с дейін күрт төмендеуімен сипатталады.[ …]

Мезосфера-бұл қабаттың жоғарғы шекарасы шамамен 80 км биіктікте белгіленеді. Мұнда мұзды кристалдардан тұратын күміс бұлттар байқалады.[ …]

Мезосфера (80 км дейін). Ауа температурасы —(60-80)° с дейін төмендейді.[ …]

МЕЗОСФЕРА-жердің үстінен 40-80 км шегінде стратосферадан жоғары жатқан және одан әрі термосфераның үстінен ауысатын атмосфера қабаты; температураның биіктігімен (жер бетінен 60 км жуық биіктікте максимуммен) сипатталады.[ …]

Мезосферада күміс бұлттар байқалады.[ …]

Мезосферада озон мен су буының концентрациясы өте аз, сондықтан тропосфера мен стратосфераға қарағанда ондағы температура төмен. Термосферадағы температураның өсуі 02 және N3 молекулаларымен күн радиациясының қатты құраушысын (толқын ұзындығы 120 нм кем) жұтумен байланысты. Термосферадағы температура жүрісінің инверсиясы стратосферадағы сияқты конвективті ағындардың дамуына кедергі жасайды, демек, атмосфераның осы қабаттарын жеңілдетеді.[ …]

Стратосферадан стратопаузамен бөлінген мезосферада озон саны азаяды, орташа температура айтарлықтай төмен (80 км биіктікте -70 °С тең). Жоғары ионосфера (немесе термосфера) орналасқан, мұнда биіктіктің ұлғаюымен температура үздіксіз артып, 150 км — 200-240 °С, 200 км — 500 «с, 500-600 км — 1500 °с’биіктікте жетеді.[ …]

Мезосфераның артында белгілі жоғарғы шекарасы жоқ термосфера орналасқан. Термосферадағы Температура 500 биіктікте де артады…600 км жетеді +1600°С. [ …]

Мезосфераның артынан мезопауза, содан кейін — термосфера немесе ионосфера керек. Ол үшін температураның биіктігі айтарлықтай жоғарылауы тән. 600 км биіктікте температура + 1500° С тең, алайда ионосферадағы дене +200° С дейін қызады…]

Мезосферадан жоғары термосфера (80-ден 800 км-ге дейін) орналасқан. Бұл қабаттағы Температура: 150 км биіктікте — +220 °С дейін; 600 км — +1500 °с дейін көтеріледі. Қысқа толқынды күн радиациясының әсерінен жекелеген электрондар атомдардың қабығынан үзіледі. Нәтижесінде ионосферада зарядталған бөлшектердің қабаттары пайда болады. Олардың ең тығыз қабаты 300-400 км биіктікте орналасқан.[ …]

Жоғарғы мезосферада 80 км биіктікте температураның меридионалды градиенттері кері бағытта жүреді, яғни температура полюстер бағытында азаяды. Температура градиенттері 30-60°ендік аймағында ең жоғары мәнге ие.[ …]

Онда температураның күрт төмендеуі (-75-т — -90°С дейін) және мұз кристалдарынан тұратын күміс бұлттардың пайда болуы байқалады.[ …]

Бұл цикл мезосферада да 80 биіктікте әрекет етеді … 100 км. мұнда ұсақ бөлшектердің концентрациясы жоғары қабаттар (оның ішінде мезосфералық бұлттар), белсенді атомдар мен О, Н, ол және т.б. радикалдардың шоғырлануы үлкен, ал аэрозольмен молекулалардың соқтығысуының салыстырмалы жиілігі стратосфераға қарағанда көп болуы мүмкін.[ …]

Мезосфераның фотохимиясы үшін термосферадан, әсіресе полярлық ендіктерден азот тотығының көлігі маңызды рөл атқарады. 100 км биіктікте N0 ағыны төмен қарай к22 байланысты және егер К2 болса, Ю9 см-2-с»1 80 км-ге жетуі мүмкін? 108 см2 -с-1 [163].[ …]

Мезосферадағы температураның максимумы; стратопаузамен сәйкес келеді.[ …]

Мезосфера мен термосфера арасындағы өтпелі қабат 86-90 км биіктікте …]

N0 жоғары концентрациясы, әсіресе мезосфера мен стратосферада күндегі қуатты протондық жарқылдардан кейін байқалуы мүмкін [190]. Күндегі осындай ерекше оқиғалар соңғы жылдары 1960 жылдың қарашасында, 1966 жылдың қыркүйегінде және 1972 жылдың тамызында байқалды. 15) жоғарғы стратосферада «Нимбус-4» жерсерігімен кері ультракүлгін шашырату әдісімен тіркелген.[ …]

Стратопауза стратосфераны жатқан мезосферадан жоғары бөледі. Мезосферадан жоғары термосфера орналасқан. (немесе ионосфера), олардың арасында мезопауза бар. Термосфера үшін биіктіктің ұлғаюымен температураның үздіксіз жоғарылауы тән. 150 км биіктікте температура 200-240 °С жетеді, 200 км деңгейінде — 500 °С, ал 500-600 км биіктікте 1500 °с асады. Олардың молекулалары үлкен жылдамдықпен қозғалады, бірақ сирек кездеседі және сондықтан мұнда тұрған дененің аздаған қызуын тудыруы мүмкін емес.[ …]

(6.1) кері реакция атмосфералық озонның пайда болуы үшін басты болып табылады, оның коэффициенті қазіргі уақытта бірнеше пайыз дәлдікпен өлшенеді. Реакция (6.2) ұзақ уақыт атмосфералық озонның деструкциясының (опат болудың) басты арнасы болып саналды. Қазір атмосфераның аз қоспалы құрамдастарының озоны деструкциялауда шешуші рөл дәлелденді: азот тотықтары, хлор, құрамында сутегіні бар компоненттер, газ-катализаторлар рөлін атқаратын.[ …]

Атмосфераның жоғары қабаттары туралы ілім (мезосферадан немесе ионосферадан бастап), онда маңызды факторлар молекулалардың диссоциациясы және күн әсерінің әсерінен иондану болып табылады. А. осы қабаттардың құрылымы мен құрамын, олардың физикалық және динамикалық процестері мен химиялық реакцияларын, соның ішінде полярлық жарқылдарды, түнгі аспанның жарқылын, геомагнит өрісінің вариацияларын, радиотолқындардың таралуын, атмосфералық кедергілер мен свисталарды, атмосфералық төгілулерді, метеорлардың іздерін, радиация белдеулерін және т. б. зерттейді. — зымыран және спутникті зондтау, радиотолқындардың таралуын бақылау, спектралды талдау. А. қазіргі уақытта метеорологияның бір бөлігі ретінде емес, метеорологиямен қатар тұрған дербес тәртіп ретінде қарастырады. Кейде А. зерттеу саласына стратосфераны да жатқызады; екі ғылымның 30-50-ден 100 км-ге дейінгі қабаттарында да жабылады деп санау дұрыс.[ …]

ТЕРМОСФЕРА-мезосфераның үстінде (80-85 км жоғары) орналасқан және ионосферамен сәйкес келетін Жер атмосферасының жоғарғы қабаты. Т. температураның биіктігі: -80, — 100вс 80-85 км биіктікте 950°С дейін 200 км н 1000®С биіктікте 300 км биіктікте жоғарылауы тән …]