Мемлекеттік басқару: оқыту жүйесі туралы

Мемлекеттік басқарудың ең осал нүктесі тек мемлекеттік емес, жеке меншік кәсіпорындар үшін де өзекті кадрлар мәселесі болып табылады. Бұл сауалнамалар қазіргі шенеуніктердің бір бөлігінің қазіргі жағдайдағы тиімді жұмысқа дайын еместігін куәландырады. Мемлекеттік мекемелердің басқарушы персоналы өндірістік және әлеуметтік міндеттердің оңтайлы шешімдерін тиімді таңдауға әлеуметтік, экономикалық және ұйымдық тұрғыдан тиісті деңгейде дайын емес.

Осының барлығы проблема басқару персоналының білім беру мазмұнының құрылымында емес, болашақ басшыларды даярлау жүйесінде өзінің арнайы функциясы бар жеке кәсіби топ ретінде-мемлекеттік басқарудағы басқару өкілеттіктерін жүзеге асырумен байланысты деген қорытындыға әкеледі.

Қазақстан Республикасы ғылымының алдында бүгінгі күні шынайы ауқымдары әлі толық ұғынылмайтын міндет тұр — бұл басқарудың инновациялық теориясы мен практикасын құру, жиырма бірінші ғасырдың басқару теориясын қалыптастыру, қоғамның дағдарыс жағдайында ойлауға және әрекет етуге қабілетті жаңа генерация басқарушыларын оқыту үшін жағдай жасау, алдын ала шешімдер қабылдау, қолда бар ресурстарды тиімді пайдалану.

Білім беру институтының тиімділігін арттыру үшін тұтастай алғанда оның ресурстық қамтамасыз етілуін оның бәсекеге қабілетті басымдық ретінде ұлттың жоғары зияткерлік әлеуетін іске асыру негізінде экономиканы әлемдік шаруашылық жүйесіне қосу жөніндегі өзінің басым функцияларын орындай алатын көлемде ұлғайту қажет. Әлемдік экономикадағы өткір бәсекелестік жағдайында дамушы елдер мен өтпелі экономикасы бар елдерге одан әрі маргинализация қаупі төніп тұр, себебі бұл елдердің білім беру институттары білімді қалыптастыру мен қолдануды беретін пайданы пайдалануға дайын емес.

Қазақстан қарастырылып отырған көрсеткіштер шеңбері бойынша жоғары дамыған елдер деңгейінде тұр. XXI ғасырда демографиялық дамудың қалыптасқан үрдістері кезінде бастауыш және орта кәсіптік білім беру қызметтеріне сұраныстың барынша ұлғаюын күту керек. Жастарды кәсіптік оқытуды дамытудағы басымдықты сезінуге және пәрменді шаралар қабылдауға, бұл салада жаңа мыңжылдықтың басында білім берудің келешегі байланысты.

Болашақ мамандарды даярлауды ұйымдастырудың жүйелік сипатын ашу элементтерді ғана емес, сондай-ақ құрылымдарды, яғни жүйе ішіндегі және сыртқы факторлармен қарым-қатынастардың маңызды және қажетті өзара байланыстарын сипаттаудың болуын болжайды.

Демек, табысты серпінді даму үшін басқару институтын дайындау жүйесінің өзі сыртқы әсерлерге ден қоюы тиіс. Білім беру өзгеретін қоғамдық жағдайлардың мониторингі және қайта құру субъектілерінің кәсіби өсуін есепке алу жүйесі арқылы сыртқы ортамен тығыз байланысты. Басқаша айтқанда, болашақ басқарушыларды даярлау жүйесі сыртқы ортаның әсеріне аса мән беріп, кейіннен шығуда жүйелі түрдегі жаңа сапалы білім беруге тиіс.

Америкалық зерттеушілер XXI ғ. лидерлері өткен туралы пікірге мүлдем ұқсамайтын болашақ ұғымдарына мұқтаж деп санайды, олардың қызметі жаһандық болуға және олардың мұқтаждарын ескеруге тиіс. XXI ғ. өнеркәсіп басшылары өз көзқарастарын ұйымдық құрылымға, кадрларға, нарықтарды бөлуге және олардағы орынға қайта қарау қажеттігіне келеді. Қандай да бір дәрежеде олар 1950 жылдары Питер Дракер қойған сұрақтарға жауап беруге тура келеді (Drucker, 1950):

Біздің кәсіпорын дегеніміз не?
Біздің өніміміздің тұтынушысы кім?
Тұтынушы не сатып алады?
Біздің кәсіпорын қандай болады?
Қандай еді мүмкін біздің кәсіпорын не күтеді?
Көптеген жағдайларда біз Дракер Питер тұжырымдаған негізгі принциптердің кейбірін ұмытпаймыз. Алайда, олар кез келген адамға өзінің еңбек өміріне қатысты тиімді шешімдер қабылдауға мүмкіндік беру үшін бүкіл әлемге және әрбір жеке тұлғаның қызметіне таратылуы тиіс [1].

Сыртқы әсерлерден басқа, басқарушылардың саяси класын дайындау Ұлттық Экономикалық даму жолына бағытталған, салт-дәстүр, халықтың ұлттық сана-сезімінің негізінде стратегиялық ойлауды қалыптастыруды көздеуі тиіс.

Ұлттық әлеуметтік — саяси модельдің ерекшелігін ескере отырып, саясат, экономика және мәдениет саласындағы жаһандық көзқарас тұрғысынан басқарушылар класын дайындау бағдарламаларын әзірлеу Қазақстан дамуының басты векторы-әлеуметтік – экономикалық жаңғыртуға ықпал ететін болады.

Қазақстанның жоғары білім беру үшін өзекті міндет жоғары буынды басқарушыларды даярлау және олардың біліктілігін арттыру жүйесін құру болып табылады.

Бұл жүйе тек орындаушыларды ғана емес, атап айтқанда елдің әлеуметтік-экономикалық даму міндеттерін ұйымдастыруды және орындауды қамтамасыз етуге қабілетті көшбасшыларды даярлауы тиіс.

Көшбасшыларды тұжырымдамалық даярлау жоғары буын басқарушыларын даярлаудың шетелдік тәжірибесін, Қазақстан халықтарының ұлттық ерекшелігі мен мен ділін ескеруге тиіс.

Мемлекеттік басқару жүйесінде мемлекеттік қызметшілердің біліктілігін арттырудың мақсаты (мақсаты) стратегиялық ойлауды, мәселелерді және оларды шешу технологияларын шығармашылық тұрғыдан түсіну дағдыларын қалыптастыру, билік өкілеттігінің әртүрлі деңгейлері бар басқарушылар командаларымен жұмыс істеу қағидаттары мен практикасын кешенді зерделеу болып табылады. Пәнді терең түсінуге көшбасшылықпен, мотивациямен және ішкі топтық динамикамен байланысты теория мен практиканың негізгі элементтерінің концепциясы шеңберінде оқу арқылы қол жеткізіледі.

Оқыту жүйесі мемлекеттік басқару және кәсіпкерлік бойынша қазіргі заманғы әдістемелік материалға негізделген.

Мемлекеттік қызметшілерді мемлекеттік басқару жүйесіндегі көшбасшылыққа оқытудың негізгі міндеті әр түрлі жауапкершілік пен билік өкілеттілігі деңгейіндегі басқарушылардан тұратын команда көшбасшысы ретінде басқарушының негізгі құзыреттілігі мен практикалық дағдыларын қалыптастыру болып табылады.

Құрамы мен құрылымы бойынша «Мемлекеттік басқару жүйесіндегі көшбасшылық»тұжырымдамалық моделі мынадай блоктарды қамтиды:

Көшбасшылықтың теориялық аспектілері
көшбасшылықтың қазіргі заманғы тұжырымдамасы;
басшы және көшбасшы. Сити-менеджер көшбасшы ретінде;
көшбасшының құзыреттілік жүйесі;
көшбасшылық қасиеттердің экспресс-диагностикасы.
Көшбасшының тиімді жеке қасиеттері
әлемнің жүйелі көрінісі және жеке кәсіби және жеке даму жоспары;
адамгершілік принциптері және кәсіби этика.
Көшбасшының харизмі: энергетикалық әлеуетті басқару
стреске төзімділігі: «соққы ұстай білу», жоғары жұмыс қабілеттілігі мен қызмет тұрақтылығын сақтау;
уақытты тиімді басқару дағдылары;
дене белсенділігі және психологиялық денсаулық.
Көшбасшыға арналған мақсаттар
мақсат қою дағдылары;
қойылған мақсаттарға қол жеткізу өлшемдері.
Оқудан өткен басшылардың ұсынымы болуы тиіс:

көшбасшылықтың мәні, олардың артықшылықтары мен кемшіліктеріне сәйкес теориялардың даму тарихы туралы;
мотивацияның негізгі теориялары, олардың артықшылықтары мен шектеулері туралы;
команданы қалыптастырудың негізгі кезеңдері туралы;
жанжалдарды шешудің негізгі әдістері туралы;
көшбасшылықтың түрлі стильдерінің ерекшеліктері туралы;
көшбасшы және басқарушы персонал арасындағы өзара байланыс тетіктері туралы. Оқытудан өткен басшылар:
әр түрлі стильдерге, командада таңдаулы рөлдерге ие команда мүшелерінің ерекшеліктерін анықтау;
тиімді коммуникация жүйесін қалыптастыруда команда мүшелерінің ерекшеліктерін ескеру;
әріптестермен және халықпен «кері байланыс» тетігін ұйымдастыру;
басқарушылық шешімдерді орындау критерийлерін анықтау және қателерді түзету.
«Мемлекеттік басқару жүйесіндегі көшбасшылық» моделі негізінде тұжырымдама қолданыстағы білім беру стандарттары шеңберінде оқу жоспарларын қалыптастыруға блоктық-модульдік тәсілді дамытады.

«Мемлекеттік басқару жүйесіндегі көшбасшылық» моделі көшбасшылық, білікті кадрлардың тапшылығы, оқу бағдарламаларының ұтымсыздығы, ғылыми зерттеулерді және оқу-әдістемелік кешендермен қамтамасыз ету мәселелерінде даярлаудың негізгі мәселелерін шешуге мүмкіндік береді. Модель одан әрі дайындықты дамытудың болжамы туралы кешенді түрде айтуға мүмкіндік береді. Көшбасшылық институты инновациялық технологияларды қолдана отырып, жаһандық әлемдік экономиканың сын-қатерлеріне неғұрлым тиімді ден қою үшін қолайлы жағдай жасау қажет

Әдебиет
«Заманауи Көшбасшылық психологиясы. Американдық зерттеулер. Жинақ»: Когито-Центр; Мәскеу; 2007

Басқа да ұқсас мәліметтер

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *