ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасырдың алғашқы жартысындағы Қазақстандағы қоғамдық-əлеуметтік, тарихи саяси жайттар

Қазақ халқының тарихында əрбір кезеңнің өзіндік тарихы, болмыс-бітімі мен кескін-келбеті бар. Сақтар, ғұндар дəуірін айтпағанның өзінде, біртұтас түркі жұртының қасиетті ордасы болған Түркі қағанатының, уақыт өте келе, Дешті-Қыпшақ жерін мекендеген қыпшақ қауымдастығының, Шыңғыс хан шапқыншылығынан соң əлемге əйгілі болған атақты Алтын Орданың, қоғамдар алмасып, заманалар өзгерген соң, Қазақ хандығының дербес, тəуелсіз мемлекеттік құрылымға ие болуы…

ХХ ғасырдың бас кезіндегі Қазақстандағы қоғамдық даму және саяси ой

Ресей империясының Қазақстанды отарлау саясаты оның қол астына бағынған күннен-ақ бастаған болатын. Мәселен, 1734жылы жергілікті басқару органдарына берген үкіметтің нұсқауында «Жайық өзені шекара болып белгіленді: қазақтардың өз бетімен малын айдап Жайықтың оң жағына өтуіне тиым салынады» — деген болатын 11мамырда 1747жылы Еділ мен Жайық өзендерінің аралығындағы шөбі шүйгін кең даланы бермеу үшін, әр жылы күзде…

Қазақстанның Ресейге қосылуы кезіндегі ұлт-азаттық күресі

XVIII ғасыр қазақ халқының тарихындағы ең бір ауыр, қайғылы оқиғаларға толы кезең болып есептеледі. Ғасыр бойы қазақ халқының ұлттық тәуелсіздік жолындағы қан төгіс соғыстар жоңғар, орыс және қытай басқыншыларына қарсы жүріп. Осы дәуірдің ең бір атақты тұлғасы Абылай ханның жүргізген ішкі-сыртқы саясаты да қазақ мемлекеттігінің қайта жандануы мен сыртқы қауіп-қатермен жүргізілген күреспен тығыз байланысты өрістелді.…

Шығыс Дешті-Қыпшақтың саяси тарихы

Шығыс Дешті-Қыпшақтың саяси тарихы орта ғасырлардың сан-алуан оқиғалар орын алған аса бір күрделі кезеңдерді қамтиды. Бұл тұста ең алдымен Еуразия кеңістігіндегі XIII ғасырдың басындағы бірқатар саяси оқиғалар туралы сөз қозғамаса болмайды. Шыңғысхан мен оның ұрпақтарының шапқыншылық жорықтары Батыс пен Шығыстың тұйықтық түндігін бұзып, оның ішінде қыпшақ даласындағы Ұлық Ұлыстың құруына себепкер болды. Ұлық Ұлыс ертедегі…

Қазақ хандығы қалыптасуының саяси тарихы

Қазақтың алғашқы мемлекеті Алтын Орда жері Қазақ хандығы мен қазақ халқының қалыптасқан алтын бесігі екендігі тарихтан белгілі. XV ғасырдың ортасында біртұтас этникалық бірлестік негізінде шаруашылығының, феодалдық қатынастардың одан әрі дамуына байланысты ірі феодалдық мемлекет Қазақ хандығы қалыптасты. Ол қазақ халқы бірігуінің аяқталуына, оның ұзақ уақытқа созылған, алғы тарихы бар мемлекеттілігінің онан әрі дамуын тездетті. Тарихшылардың…

XVII ғ. аяғы және XVIII ғ. басындағы Қазақ хандығының ішкі-сыртқы саяси-әлеуметтік жағдайы

Әлемдік жүйеде өзге өркениетті халықтар секілді қазақ халқының да алар орны бар. Өйткені, «қазақ» деген этноним соңғы ғасырларда қалыптасқанымен, қазақтардың тарихы үш жарым мыңжылдық уақытқа барып сіңеді. Оның үстіне қазақтардың өзге халықтарды былай қойғанда, өз туыстары – түркі тектес халықтардан өзгешеленетін ерекшеліктері бар. Бұл – құқықтық жүйесі. Егер әдет-ғұрып құқық жүйесі нағыз демократиялық сипатқа ие…

Ежелгі өркениеттер әлемі

ХІХ ғасырда-ақ американдық тарихшы және этнограф ғалымы Л. Морган адамзаттың тарихын үлкен үш кезеңге бөлген: жабайылық, варварлылық және өркениеттік. Осы жобаның дұрыстығы туралы Ф. Энгельс күмәндағанымен, оны қолдағаны бізге мәлім. Жабайылық кезеңнен өркениеттік кезеңге өту баяу әрі салмақты түрде өтті. Жабайылық кезеңнен өркениеттік кезеңге өту адамдардың табиғатқа тәуелділігінің себебінен сылбыр болды. Табиғаттағы түрлі апаттар, жер…

Ежелгі өркениеттердің географиялық таралуы

Б.з.б. 1 мыңжылдықта ежелгі өркениеттер Атлант мұхитынан Тынық мұхитына дейін кең жолақта созылып жатты. Мұнда көп жағдайда Европалық өркениет және Шығыс өркениеттерін бөліп көрсетеді. Бұлар тек қана географиялық орналасуы жағынан емес, сонымен қатар тұрақтылығы, өмір сүру мен басқаруы, көзқарас, дінімен наным-сенімі, табиғатпен қарым-қатынасы, материалдық мәдениеті, әлеуметтік құрылымы және т.б. Европалық және шығыстық өркениеттердің тоғысқан аймағында…

Алғашқы адамдардың табиғатпен қарым-қатынасы

Алғашқы адамдар табиғатпен тығыз қарым-қатынаста болды. Олар сол кезеңдегі табиғат экожүйесінің бір компоненті болды. Олар қарапайым құралдарды пайдалана бастады. Бірақ уақыт өте келе олардың ақыл санасы өскен сайын табиғатқа кең әсерлерін тигізе бастады. Осы кезде материалдық мәдениеттің дамып келе жатқан уақыты болатын. Адамның табиғатқа әсері мол болған сайына кері әсерлер де болды. Олар көбінесе отты…