Əлеуметтік психология пәні

Əлеуметтік психология — бұл психология ғылымның өзіндік даму тарихы, зерттеу пəні мен əдістері бар басты салаларының бірі болып табылады. Əлеуметтік психология зерттеу аймағы ретінде ХІХ ғ. аяғында пайда болғанымен өзіндік ұғымдық аппараты мен əдістері бар күрделі ғылыми пəн ретінде тек ХХ ғ. ортасында ғана мəлім болды. Жалпы психология жəне əлеуметтану ғылымының қиылысындағы ғылым саласы ретінде…

Еңбек психологиясы

Еңбек адам іс-əрекетінің алғашқы тарихи түрі жəне ең негізгісі болып табылады. Бір текті еңбек, ойын жəне оқу – бір-бірімен тығыз байланысты жəне осыдан шығатын іс-əрекеттің түрлері. Адам болмысының көпқырлылығы көрсететін шығармашылық еңбектің жоғары формасымен тұлғаның сезімінің, рухани күшінің, ниетінің дамуы мен жасайтын əрекеті көрінеді: мұндай түрлі сəттер немесе тораптары бір-біріне сай келмей, біраз бір-бірімен үйлесіп,…

Қиял ұғымы және түрлері

Адамзат іс-әрекетінде қабылдау, ес және ойлаумен қатар қиял да ма­ңыз­ды рөл атқарады. Қиял – бұл бейне, ой немесе идеяны жаңаша жасайтын психикалық үр­діс. Ол жоғары танымдық үрдістер қатарына жатады. Қиял психикалық үрдіс ретінде әлі де болмаған іс-әрекеттің нәтижесін елестетуге мүмкіндік бе­реді. Қиялдың бұл қасиетімен адамның жаңалық ашу, тапсырма, мін­дет­терді шешудің жаңа жолдарын, тәсілдерін табу қабілеті…

Сөйлеудің жалпы сипаттамасы

Адамды жануарлар дүниесінен ерекшелендіретін, физиологиялық, психикалық және әлеуметтік даму заңдылықтарын бейнелейтін айрықша пси­хикалық үрдістердің бірі сөйлеу болып табылады. Сөйлеу –адам­дар­дың тіл арқылы қатынасу үрдісі. Психологияда «тіл» және «сөйлеу» ұғым­да­ры келесідей ажыратылады. Тіл – бұл шартты символдар жүйесі, осы арқы­лы адамдар үшін белгілі бір маңызы мен мағынасы бар дыбыстар бай­ланысы беріледі. Тіл қоғамда қалыптасып, адамдардың қоғамдық…

Адамның «ойлау» қызметі

Қоршаған шындықты тану түйсік пен қабылдаудан басталып, ойлауға ауысады. Ойлау қызметі – сезімдік қабылдау шегінен шығу жолымен та­ным­ды кеңейту болып табылады. Ойлау ой қорытындылау арқылы қа­был­дауға тікелей берілмеген құбылыстардың мәнін ашуға мүмкіндік береді. Ой­лау міндеті – заттар арасындағы қатынастарды ашу, олардың кездейсоқ үй­лесімдерін, байланыстарын анықтау. Сондықтан да, ойлау деп танылып жат­қан объектілер арасынан байланыс, қатынастарды…

Естің қалыптасуы және дамуы

Ерте сәбилік шақтан бастап балада естің дамуы бірнеше бағытта жү­ре­ді. Біріншіден, механикалық ес біртіндеп толығып, логикалық еске ауысады. Екіншіден, уақытқа байланысты тікелей еске сақтау жанама еске сақ­тауға айналады, ол есте сақтап, қайта жаңғырту үшін түрлі мнемо­тех­ни­калық тәсілдер мен құралдарды белсенді және саналы қолданумен бай­ла­нысты. Үшіншіден, балалық шақта үстем болатын ырықсыз есте сақтау ере­сек адамдарда ерікті…

Ес түрлері және олардың ерекшеліктері

Ес адамның әр түрлі іс-әрекеттерімен байланысты болып, тіршілікте аса қызмет атқаратын болғандықтан, оның түрлері мен көріністері әр қи­лы. Адамзат есі – қандай да бір қарапайым қызмет емес. Оған көптеген про­цестер қатысады. П. Линдсей және Д. Норман естің 3 түрлі типтері не­ме­се 3 жүйесі бар деп санайды: 1) сенсорлық ақпараттардың “тікелей ізі”; 2) қысқамерзімді ес; 3)…

Ес ұғымы

Адамның қоршаған дүние туралы алатын әсерлері белгілі бір із қал­ды­рып, сақталып, бекітіліп, қажет уақытта қайта жаңғыртылатыны бел­гі­лі. Бұл процестер ес деп аталады. С.Л. Рубинштейн “ Ес болмаса – біз бір сәт­ке ғана өмір сүрер едік. Біздің өткеніміз болашақ үшін өлген болып, қа­зіргі ағымымыз өткен болып жоғала берер еді”- деп жазды. Ес – бұл бір-бірімен тығыз…

Зейін ұғымы

Қабылдаудың қандай да бір объектісіне психикалық қызметіміздің ерік­ті немесе еріксіз бағыттылығы мен шоғырлануы зейін деп аталады. Зейін­сіз қабылдау мүмкін емес. Зейінсіз адам іс-әрекеті, түйсінуі, ойлауы тиім­ді болмас еді. «Зейін қабылдау, ойлау тәрізді жеке психикалық үрдіс бола ала ма?», — деген сауалға көптеген психологтар келіспеушіліктер танытады: зей­ін же­ке психикалық үрдіс емес, себебі ол дүниені өздігінен бейнелей…