Протозология қазақша

Протозоология — денесі бір торшалы қарапайымдылар туралы ғылым. Ветеринариялық протозоология жануарлар денесінеде өмір сүріп, протозооз ауруларын тудыратын бір торшаларды зерттейді. Протозооздар — Протозоозы – бір торшалы қарапайымдылар қоздыратын жануарлар аурулары. Қарапайымдылар өз алдына бір торшадан құралған денелер, олар бірімен бірі бөлінбейтін байланыста болатын ядро жəне цитоплазмадан тұрады. Қарапайымдылардың қоректенуі арнаулы цитостом органеллалары арқылы фагоцитоз жəне…

Тауық аскаридозы

Тауық аскаридозы, тауық аскаридозын Ascarididae тұқымдасына жататын Ascaridia galli нематодасы туындатады. Аскаридоз тауықтың ең көп тараған гельминтоздарының бірі. Бұл ішқұрт ауруы құс өсіруші шаруашылықтарға балапандардың өсуінің тежелуі, оның өлімге ұшырауы, тауық жұмыртқасының кемуі арқылы үлкен зиян келтіреді. Тауықтардан басқа аскаридалар күрке жəне мысыр тауықтарын, қырғауылды да жиі зақымдайды. Қоздырушысы. Еркегінің ұзындығы – 26-70 мм, ұрғашыныкі…

Жылқы параскаридозы

Параскаридоз — жануардың ащы ішегінде тоғышарлық тіршілік ететін Ascaridae тұқымдасына жататын Parascaris equorum нематодасымен туындайтын тақ тұяқтылардың: жылқы, есек жəне қашырдың ауруы. Қоздырушысы. Нематод ақ түсті, қатты ирелеңденген денелі болып келеді, еркегінің ұзындығы 15-28 см, ұрғашылары – 37-40 см-ге жетеді. Аналығының құйрығы ішіне қарай қайырылып орналасады, ал жыныс тесігі бас жағына жақын жерден ашылады. Жетілмеген…

Шошқа аскаридозы

Шошқа аскаридозы, шошқа аскаридозы ауруын Ascaridae тұқымдасына, Ascaridata тек тармақтарына жататын Ascaris suum нематодасы туындатады, балаң жəне жетілген құрт шошқаның (қабанның) ащы ішегін мекендейді, ал балапан құрттары ішкі ағзаларын (лимфатикалық бездер, өкпе, бауыр) зақымдайды, аллергиялық түрдегі патологиялық өзгерістер туындайды: өкпеде эозинофильді инфильтраттар, бронхопневмония (өкпенің қабынуы) мен плевриттер байқалады, тыныс алу жəне бұзылады. Аскаридозға емшектегі жəне…

Жылқы оксиурозы (бөген)

Жылқы оксиурозы, жылқының тоқ ішегінде тоғышарлық ететін Oxyuridae тұқымдасына жататын Oxyuris equi нематода қоздыратын ауру. Ас қорыту жүйесін зақымдайды жəне құйрық түбінің қышымасын тудырады. Оксиурозбен жылқылардан басқа тақтұяқтылар – есектер, қашырлар, зебрлер ауырады. Оксиуроз барлық жерлерде тараған. Қоздырушысы. Oxyuris equi ішқұрты еркегінің тұрқы 6-15 мм. Ауыз тесігі алты бұрышты, өңешінің арт жағы торсиған болып келеді.…

Нематодоздар туралы мәлімет

Нематодалар — жұмыр құрттар класына жататын нематода (Nematoda) гельминттері қоздыратын ауру. Бұл ветеринариялық гельминтологиядағы ең үлкен гельминттер тобын құрайды. Нематодалардың дене бітімі ұзынша, созылыңқы жіп немесе ұршық тəрізді, ұштарына қарай басым көпшілігі сүйірлеу, көлденеңінен қиып көргенде жұмыр келеді. Олардың тұрқы 1 мм-ден 1 м-ге дейін жетеді. Құрттардың түсі ақ, ақшыл сары, ақсұр. Денесі сыртынан көбінесе…

Мониезиоздар туралы мәлімет

Мониезиоздар — жануарлардың ащы ішегінде тоғышарлық тіршілік ететін Moniezia түрлерінің Anoplocephalidae тұқымдастығымен қоздыратын ұсақ жəне ірі қара малдың, бұғылардың, түйелердің жəне көптеген жабайы күйіс қайыратындардың цестоздары. M. expansa, M. Benedeni, M. Autumnal жиірек кездеседі. Мониезиозбен негізінен 1,5-8 айлық қозы мен лақтар жəне 1 жылдық бұзаулар ауырады. Əдетте, мониезиоз қозылар арасында (M. expansa) эпизоотия түрінде өтеді;…

Қой ценурозы

Ценуроз (айналма, тентек, миқұрт) — қой шаруашылығында елеулі зиян келтіретін, өте кең тараған ауру. Айналманы тудыратын құрттың жетілген сатысы иттің, кейде қасқырдың, қорқау қасқырдың жəне түлкінің ащы ішегін, ал көпіршік ларвоциста кезі қойдың, сирегірек ешкінің, бұзаудың, кейбір тақ тұяқтылардың орталық жүйке жүйесі ұлпаларын (миында жəне жұлынында) мекендейді. Ценуроз шаруашылыққа айтарлықтай экономикалық шығын келтіреді, ол қойдың…

Эхинококкоз (Беріш, бершімек) туралы мәлімет

Эхинококкоз — антропозооноз, жайшылықта симптомсыз өтетін қой, ешкі, ірі қара, шошқа, түйе, бұғы, сирегірек жылқы жəне басқада сүт қоректілер құрттың аралық иелері болып табылады. Эхинококкозбен адамдар да ауырады, кейде өліммен аяқталады. Ауруды бауыр, өкпе сирегірек басқа да мүшелермен үлпаларда орналасатын балаңқұрт сатысындағы Taeniidae – Echinococcus granulosus цестодасы туындатады. Эхинококктың таспасы ит, қасқыр, шие бөрі, қарсақ…