Мұхамеджан Тынышбаев

Мұхамеджан Тынышбаев (1879-1937 жылдар) — қоғам қайраткері, қазақтың ең алғашқы теміржол инженері, тарих саласында еңбегі зор, ІІ мемлекеттік Думаның беделді депутаты, Қоқан автономиясының басшысы, Алашорда үкіметінің мүшесі. 1905 жылы қаңтарда басталған бірінші орыс революциясына қатысқан Петербургтегі теміржол транспорты институтының соңғы курс студенті Мұхамеджанның азаттық жолындағы күресіне түскен алғашқы қадамы болатын. Автономистердің сол жылы өткен съезінде…

Сырым Датұлы шешендігі

З.Т. Мухамедиярова Сырым Датұлы ел есіміндегі ерекше тұлға болды. Ол батырлығымен де шешендігімен де халқымыз тарихынан мәңгілік орын алған тұлға болып табылады. Ал оның өмірбаяны мен шешендігі халыққа толық танылды ма? Сырымды О. Игельстром да, олар туралы тарихи шежіре жазған М.П. Вяткин де, сұлтандар мен билер де батыр деп атаған. Сырым ханнан да, патшадан да…

Әріп Тәңірбергенұлы туралы мәлімет

Қазақ әдебиеті тарихында XIX ғасырдың соңы XX ғасырдың басындағы ақындар қатарында аты бірде аталып, бірде аталмай, әдеби мұрасының кеңестік идеологияға жаққан тұсы ғана ілігіп, ал нағыз ақындық тұлғасы бертінге дейін көмескі қалып келген Әріп Тәңірбергенұлының әдеби мұрасы кейінгі жылдары түбегейлі зерттеле бастады. Әріп (азан шақырып қойған аты Мұхамедғәріп) Тәңірбергенұлы 1856 жылы қазіргі Шығыс Қазақстан облысы,…

Мәжит Дәулетбаев туралы мәлімет

Мәжит (Ғабдолмәжит) Боранбайұлы Дәулетбаев – жазушы, ақын, драматург ретінде ХХ ғасыр басындағы әдебиетке айтулы үлес қосқан қаламгер. 1900 жылдың қаңтар айында Қызылжар (Петропавл) қаласында дүниеге келген. Әкесі Боранбай қаланың кедей-жалшыларының бірі болғандықтан, кеңес өкіметінің қолдауына ие болған. Әуелі ауыл молдасынан сауатын ашқаннан кейін, ол сол жердегі Хасан Пономарев деген кісінің медресесінде жәдитше пән негіздерін үйренеді.…

Сәбит Дөнентайұлы туралы мәлімет

ХХ ғасырдың бас кезінде өмір сүрген ағартушы-демократтардың қатарында жаңа кезең әдебиетіне өзіндік үлес қосқан ақын, сатирик Сәбит Дөнентайұлы — қазақ әдебиеті тарихынан елеулі орын алған қаламгер. Ол 1894 жылы Семей губерниясы, Кереку уезі, Ақсу болысының төртінші ауылында (қазіргі Павлодар облысы, Ақсу ауданы) дүниеге келген. Оның малшы отбасынан шығуы әрі репрессиядан бұрын сүзек ауруынан мезгілсіз қайтыс…

Тайыр Жомартбаев

ХХ ғасырдың бас кезінде өмір сүрген ағартушы-демократтардың ішінде жазықсыз жала жабылып, атылып кеткен Тайыр (шын аты – Тайлақбай) Жомартбаев есімі педагог, жазушы, драматург ретінде қазақ әдебиеті тарихынан елеулі орын алады. Ол 1884 жылы Шығыс Қазақстан облысының Шыңғыстау (қазіргі Абай ауданы), Мұқыр ауылында дүниеге келген. Абай шыққан тобықтының ішіндегі – Көкше руынан. Бір кездегі Мұқыр болысы…

Мұхамеджан Сералин туралы мәлімет

Кеңес өкіметі орныққан күннен бастап, шығармалары қазақ әдебиеті тарихының бағдарламасы бойынша оқытылып келе жатқан қаламгерлердің бірі Мұхамеджан Сералиннің ақын, жазушы, публицист, журналист ретінде өзіндік орны бар. Ол 1872 жылы Қостанай облысы, Қарабалық ауданының, Өрнек ауылында дүниеге келген. Мұхаметжанның әкесі елге сыйлы, кезінде Орынбай ақынмен айтысып, жақсы атағы шыққан адам екен. Тіпті оның ел аузында сақталған…

Спандияр Көбеев туралы мәлімет

ХХ ғасырдың бас кезіндегі ағартушы-демократтық бағыттың көрнекті өкілі Спандияр Көбеев — қазақ әдебиеті тарихынан өзіндік орын алған қаламгер. Қазақ жерінде ашылған алғашқы орыс мектептерінен тәрбие алған ол өзінің барлық саналы өмірін туған халқының мәдениеті пен білімі жолында ілгері ұмтылуына жәрдемдесуге арнады. Жаңа үлгідегі қазақ мектептерінде сабақ беріп, ұлы ағартушы Ыбырай Алтынсариннің тікелей шәкірті әрі мұрагері…

Шәді Жәңгірұлы туралы мәлімет

Ш.Жәңгірұлы – ақын, діни-ағартушылық бағыттың өкілі, кітаби ақындар қатарынан көрнекті орын алады. Діни мәтіндегі дастандары мол болғандықтан, Кеңес өкіметі тұсында ауыл белсенділері Шәдіні «молда» деп айыптап, қудалауға ұшыратады. Әкесі Жәңгір ханмен аттас қана емес, ол да төре тұқымы болғандықтан, әрі басқа шығармаларын айтпағанның өзінде, бір ғана Мұхаммед пайғамбардың өмірін өлеңмен жырлағандығының өзі оның шығармаларын тоталитарлық…