Білім беру жүйесіндегі инновациялық технологиялар

Білім берудегі инновациялар — бұл білім беру эволюциясы үшін перспективалы болып табылатын, оқытудың барлық нысандары мен әдістерінің дамуына оң әсер ететін бастамалар мен жаңалықтардың әртүрлілігі негізінде туындайтын өзекті маңызды және жүйелі түрде өзін-өзі ұйымдастыратын жаңа енгізілімдер. Қазіргі заманғы білім беруді дамытуға қатысты»инновациялық қызмет» ұғымы білім беру қызметінің сапасын, білім беру мекемелері мен олардың түлектерінің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға, білім алушылардың жан-жақты тұлғалық және кәсіби дамуын қамтамасыз етуге бағытталған оқыту мазмұны мен білім беру процесінің ұйымдастырушылық-технологиялық негіздерін мақсатты түрде қайта құру ретінде қарастырылуы мүмкін. Қазақстандық білім беру жүйесіндегі инновациялар заңды сипатқа ие, олардың мазмұны, жүзеге асыру нысандары мен тәсілдері адамзат дамуының жаһандық проблемаларына да, сондай-ақ қазақстандық қоғамды реформалаудың әлеуметтік-экономикалық, құқықтық, рухани және саяси процестеріне де байланысты.

Әлеуметтік инновациялардың негізін қазақстандық білім беруді жаңғырту және ақпараттандыру құрайды. Білім беруді модернизациялаудың негізгі мақсаты білім беру жүйесін тұрақты дамыту механизмін құру, оның XXI ғасырдың сын-қатерлеріне, ел дамуының әлеуметтік және экономикалық қажеттіліктеріне, жеке тұлғаның, қоғам мен мемлекеттің сұраныстарына сәйкестігін қамтамасыз ету болып табылады [1, с. Бұл-мақаланың бастамасы. Қазақстандық білім беруді жаңғырту-бұл мамандықтардың, білім беру деңгейлерінің, оқу орындарының және ақпараттық-білім беру ресурстарының ең кең ауқымы бойынша оқушылардың білім беру қажеттіліктерін барынша қанағаттандыруға бағытталған білім берудің барлық жүйесін қайта құрудың инновациялық процесі. Бұл ретте білім алушының тұрған жеріне, сондай-ақ білім беру ресурсына немесе ол қажет ететін қызметке қарамастан, ең заманауи ақпараттық және телекоммуникациялық технологияларды пайдалана отырып, күтілетін нәтиже беруі тиіс. Жаңғырту нәтижесі қазақстандық білім берудің жаңа сапасына қол жеткізу болуы тиіс, ол бірінші кезекте оның елдің қазіргі заманғы өмірінің өзекті және перспективалы сұраныстарына сәйкес болуымен айқындалады. Білім беруді ақпараттандыру білім берудің сапалы мазмұнын арттыру мақсатын іске асыруға, зерттеулер мен әзірлемелерді жүргізуге, оларды енгізуге бағытталған, дәстүрлі ақпараттық технологияларды Қазақстанның ұлттық білім беру жүйесіндегі қызметтің барлық түрлерінде неғұрлым тиімділікке ауыстыруды болжайды [2].

Білім беруді ақпараттандырудың маңызды бағыттары:

оқу орны деңгейінде виртуалды ақпараттық ортаны қалыптастыру;
оқыту, ғылыми зерттеулер және ұйымдастырушылық басқару үдерістерін қолдайтын білім берудегі ақпараттық технологиялардың жүйелі интеграциясы;
бірыңғай білім беру ақпараттық кеңістігін құру және дамыту;
жаңа ғылыми-техникалық және ғылыми-әдістемелік ақпаратты тұрақты қамтамасыз ету;
білім беру жүйесін компьютерлік бағдарламалармен ақпараттық қамтамасыз ету міндеттерін шешуге бағдарланған ақпараттық орталықтардың кең желісін құру.
Білім беруге инновациялық технологияларды енгізу заманауи білім беру технологиялары негізінде оқытудың жаңа тәсілдерін талап етеді. Білім беру технологиясы-бұл белгілі бір білім беру феноменінің (бітірушілердің белгілі бір сапалары, білім беру мазмұны, білім беру қызметкерлерінің біліктілігін арттыру және т.б.) берілген сипаттамасын алуды анықтайтын білім берудегі құралдар жүйесін мақсатты қолдану.

Заманауи білім беру технологиялары, ең алдымен, әрбір білім алушының жеке тұлғасының шығармашылық дамуына ықпал ете отырып, креативті білім алуға жұмыс істеуі тиіс.

Білім – адам капиталын жинақтаудың басты компоненті. Дүниежүзілік банктің сарапшылары (192 елдің деректері бойынша ұлттық байлықты талдау негізінде) XX ғасырдың соңына қарай өндірістік қорлар үлесіне ұлттық байлықтың 16% – ы; табиғи ресурстар үлесіне – 20% — ы; «адами капитал» үлесіне-64% — ы тиесілі деген қорытындыға келді. Білім беру қызметтері саласындағы әлемдік тәжірибені ретроспективті талдау оның әлеуметтік маңыздылығын түсіну бұрын-соңды болмаған жеделдетумен өскенін көрсетті. Білім беру жүйесінің, білім беру мазмұнының өзгеру императиві ғылыми-техникалық және әлеуметтік прогреспен анықталды. Білім беру қызметі саласындағы инновациялардың даму ерекшелігі олардың пайда болуы әрқашан мемлекет тарапынан емес, білім беру саласындағы кәсіпқойлар тарапынан бастамалылығымен сипатталады [3].

Білім беру қызметтері саласында жаңа инновациялық технологияларды әзірлеудің институционалдық базасы қызметі бірегей идеялар мен технологияларға құрылған және инновациялық білім беру қызметін құру және іске асыруға (тираждауға) дайындау мақсатында ұйымдастырылған жаңа институционалдық-білім беру тәжірибесін білдіретін білім беру мекемесі болып табылатын эксперименттік алаң болып табылады.

Қазіргі кезеңде білім беру қызметтері саласындағы эксперименттік қызметті жандандыру рөлі мен қажеттілігі мынадай факторлардың жиынтығымен негізделеді: коммерциялық және коммерциялық емес секторлардың пайда болуы; білім беру қызметтерін тұтынушылар секторын саралау мен кеңейтуге байланысты білім беруді дараландыру; әлемдік тәжірибені зерделеу мүмкіндігі; жаңа экономика жағдайында маман білімінің мазмұнына мемлекет пен жұмыс берушілердің талаптарын арттыру; білім беру қызметтері нарығындағы жоғары бәсекелестік.

Көрсетілетін инновациялық білім беру қызметтерінің түріне байланысты дәстүрлі, дамытушы және кешенді эксперименталды алаңдар бөлінеді [4].

Білім беру қызметтері саласында эксперимент жүргізудің ерекшелігі ол инновациялық үдерістің бір кезеңі ретінде әрекет етпеуі болып табылады, бұл өндірістің материалдық саласындағы эксперименттік қызметке тән, ол идеяның тууынан бастап инновацияны апробациялауға дейінгі, тираждауға мақұлдау алғанға дейінгі оның барлық кезеңдерін қамтиды.

Білім беру қызметі саласындағы эксперименттік қызмет білім беру саласындағы инновацияларды жасау, әзірлеу және сынақтан өткізу құралы болып табылады. Эксперименталды қызмет шеңберінде білім беру қызметінің мазмұнына жаңа көзқарас қалыптасады, білім беру жобалары мен технологиялары әзірленеді, олар верификациялаудан кейін және диффузия әсері арқылы білім беру кеңістігіне дәстүрлі білім беру қызметінің нысанын қабылдай алады.

Білім беру саласындағы эксперименттік жұмыстың қазіргі заманғы даму ерекшеліктері эксперимент жүргізу кезеңін қысқарту және эксперимент бойынша оның нәтижелері мен проблемаларын талқылауға қатысушылар санын азайту үрдістерінде көрініс табады,бұл, әрине, инновациялық жоба мақұлданған және тираждауға рұқсаты бар, ал іс жүзінде күтілетін нәтиже алынбайды. Мұндай жағдайға жол берілмейді, өйткені білім беру және тәрбие қызметіндегі қателіктер қайтымсыз сипатқа ие және білім беру қызметтерінің сапасының төмендеуіне әкеледі [2].

Сонымен қатар эксперименталды қызметке қызығушылық артты – білім беруде коммерциялық және коммерциялық емес секторлардың пайда болуы, білім беру жүйесін аймақтандыру және дараландыру үрдісі үлкен ықпал етті, оған білім беру қызметтерін тұтынушылар саласын кеңейту және саралау, білім беру саласындағы әлемдік тәжірибе мен үрдістер мәселелері бойынша ақпаратқа еркін қол жеткізу, мемлекеттің азаматты тәрбиелеуге қойылатын талаптарының өзгеруі, жұмыс берушінің жаңа экономика жағдайында жұмыс істеуге қабілетті маман сапасына деген қызығушылығын арттыру, шетелдік және бірлескен кәсіпорындарда жұмысқа, білім беру қызметтері нарығындағы жоғары бәсекелестік.

Айта кету керек, білім беру қызметі саласындағы эксперименттік қызметті дамытудағы мемлекеттің рөлі шешуші болып табылады. Әр түрлі елдердің білім беру жүйелерінің даму ерекшеліктері мен үрдістерін салыстырмалы талдау білім беру және, оның ішінде эксперименталды ортада: либералды және әкімшілік мемлекеттік реттеу тетіктерін іске асыруға көзқараспен Елеулі ерекшеленетін екі негізгі модельді бөліп көрсетуге мүмкіндік береді.

Эксперименттік алаңдардың инновациялық қызметін қолдаудың қалыптасқан отандық моделінде негізгі екпін білім беру саласында қолданбалы зерттеулер жүргізуге жасалған. Мысалы, «Білім» ұлттық жобасын іске асыру нәтижелері білім беру мекемелері оның шеңберінде техникалық және компьютерлік базаларды жетілдіруді, профессор — оқытушылар құрамының біліктілігін арттыруды, ашық мамандықтар мен бағдарламалар бойынша оқу және әдістемелік әдебиеттерді басып шығаруды жүзеге асырғанын көрсетті [5].

Өкінішке орай, жоба аясында білім беру саласындағы іргелі зерттеулер мен әзірлемелер жүргізілген жоқ, яғни мемлекеттен бұл бағытта қолдау жоқ. Нарықтық қажеттіліктерді қанағаттандыруға бағдарланған эксперименттік алаңдарға қатысты мемлекеттік саясат олардың жұмыс істеуінің қолайлы және ынталандырушы режимін құруды көздеуі тиіс. Қоғамдық дамудың мақсаттары мен міндеттерін шешу үшін арнайы құрылатын эксперименттік білім беру алаңдары толығымен мемлекет немесе аймақ билігінің басшылығымен болуға тиіс.

Білім беру жобасының инновациялылығы авторлық мектептің болуын көздейді. Сонымен қатар, бір адам да, топ та авторлар бола алады. Білім беру жобасының Болашақ қоғамдық даму қажеттіліктеріне бағдарлануы білім беру мекемелерінде білім беру процесінің мазмұнын жетілдіруге бағытталған эксперименттер үнемі жүргізілуі тиіс дегенді білдіреді. Бұл жұмыстың маңыздылығы мен қажеттілігі қоғамның дамуындағы білім берудің негізгі рөлімен анықталады. Эксперименталды алаңдарда білім берудің мазмұнына, инновациялық білім беру технологияларына жаңа көзқарастар қалыптасады және пысықталады, содан кейін олардың іске асырылуына қарай олар бас тартылады немесе басқа білім беру мекемелерінде тираждау үшін ұсынылады.

Басқа да ұқсас мәліметтер

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *