Ақмола облысының әлеуметтік-экономикалық дамуындағы Атбасар ауданының рөлі

Бүгінде ел алдында Мемлекет басшысы бастамашылық жасаған ауқымды мемлекеттік бағдарламаларды іске асыру жөніндегі маңызды міндеттер тұр. Ең алдымен-бес институционалдық реформа,» 100 нақты қадам», елдің жалпыұлттық және дағдарысқа қарсы жоспары, үдемелі индустриялық-инновациялық даму, Қолжетімді тұрғын үймен қамтамасыз ету, халықты жұмыспен қамту, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласын жаңғырту, бұл Қазақстанның 2050 жылға қарай әлемнің ең дамыған 30 мемлекетінің қатарына енуіне мүмкіндік береді. Республика экономикасының дамуына Ақмола облысы да өз үлестерін қосуда.

Ақмола облысы-аграрлық-өнеркәсіптік аймақ. Облыс құрамында облыстық маңызы бар 2 қала: Көкшетау және Степногорск, аудандық бағыныстағы 8 қала: Ақкөл, Атбасар, Державинск, Есіл, Ерейментау, Макинск, Степняк, Щучинск, 17 аудан, 15 кент және 245 ауылдық округ бар. Өңір жоғары сапалы азық-түлік бидайының жалпы республикалық көлемінің төртінші бөлігін өндіреді. Ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу жөніндегі кәсіпорындарды дамыту үшін шикізат базасы да бар. Ауыл шаруашылығы секторын дамыту агроөнеркәсіптік кешенді тұрақты дамыту бағдарламасы және ауылдық аумақтарды дамыту Бағдарламасы шеңберінде жүзеге асырылады[1].

Өнеркәсіптік өндіріс тұрақты жұмыс істейді, ірі индустриялық жобалар іске асырылуда және жаңа технологиялар енгізілуде, тұрғын үй, білім беру және денсаулық сақтау объектілерінің құрылысы жүргізілуде (1-сурет).

Ақмола облысы 17 ауданнан тұрады және олардың әрқайсысы жалпы облыстың дамуына өз үлесін қосатыны сөзсіз. Бұл мақалада Атбасар аудандарының бірінің даму мысалдары келтірілген. Аудан экономикасының негізгі бағыттары: ауыл шаруашылығы,өнеркәсіп, жобалар, кәсіпкерлік, инвестиция және ШОБ.

Ауыл шаруашылығы. Ақмола облысы бойынша ауыл шаруашылығының жалпы өнімінің көлемі 263,1 млрд теңгені құрады, өткен жылмен салыстырғанда 2,1% — ға өсті, Атбасар ауданы бойынша 2015 жылдың 11 айында 19 млрд.338 млн. теңгені құрады, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 3,7% — ға жоғары. «Сыбаға» бағдарламасы бойынша 86 бас ІҚМ аналық басы және 4 асыл тұқымды бұқа («Балтабаев» ЖК, «Ақ жол»ШҚ) сатып алынды.

Аудан шаруашылықтарының барлық санаттарымен өндірілген: ет 4,7 мың тонна (өсім 2%), сүт 21,7 мың тонна (өсім 2%), жұмыртқа 8,1 млн.дана (өсім 0,2%). 2016 жылы ауыл шаруашылығының жалпы өнімінің көлемін 20,5 млрд. теңгеге жеткізу жоспарлануда.

Өнеркәсіп.

Сурет-1 Өнеркәсіп.

Облыс бойынша Индустрияландыру картасы аясында 6 мыңнан астам тұрақты жұмыс орнын құрумен 166 млрд теңге сомасына 60 жоба іске асырылды, оның ішінде 43 жоба дайын өнеркәсіптік өнім шығаруға бағытталған, оның ішінде 26 жоба қосылған құны жоғары өнім өндіруге бағытталған. Атбасар ауданында 2015 жылдың 11 айында өндірілген өнеркәсіптік өнім көлемі 13 млрд.402 млн. теңгені құрады. Облыстың өнеркәсіп өнімінің көлеміндегі ауданның үлесі 8,1 % құрады (2-сурет).

Инвестициялық жобалар.

2-сурет инвестициялық жобалар.

«Қамқор Локомотив» ЖШС АЭРЗ филиалы өндірістік өнім көлемін 14% — ға төмендетті. Күрделі жөндеу жүргізуге және электровоздарға күшейтілген техникалық қызмет көрсетуге тапсырыс саны азайды,бірақ бұл ретте кәсіпорын шығындарды алмастыру мақсатында электровоздарға техникалық қызмет көрсетуді арттырды. 2016 жылы шығарылатын тауар өнімінің көлемін 16 млрд.теңгеге жеткізу жоспарланып отыр.

«Атбасар қаласында қуаты 12 мың тонна астықты бір мезгілде сақтау элеватор кешенін салу» (ЖК «Байзаков», «қуаты 12 мың тонна астықты бір мезгілде сақтау элеватор кешенін салу» (ЖШС Ринат), «Мариновка селосында қуаты 20 мың тонна астықты бір мезгілде сақтау элеватор кешенін салу» (ЖШС «Ирченко — Элеватор»1-кезең), «Атбасар қаласында қуаты 15 мың тонна астықты бір мезгілде сақтау қуаттылығымен механикаландырылған астық қоймасын салу» (ЖШС «Тұлпар»). 2016 жылы 9 жобаны іске асыру жалғасады.

Кәсіпкерлік. Ақмола облысында 2015 жылы 11 мыңнан астам жаңа жұмыс орны ашылды, оның ішінде 6,3 мың адам — тұрақты. «Жұмыспен қамтудың жол картасы-2020» бағдарламасы аясында жұмыссыздар, өзін-өзі жұмыспен қамтығандар және табысы аз адамдар қатарынан 3,3 мың адам тартылды. Оның ішінде Атбасар ауданында 3165 шағын және орта кәсіпкерлік субъектілері тіркелген. Жұмыспен қамтылғандар саны 5,5 мың адамды құрады, бұл облыстың 50 % құрайды. «Бизнестің жол картасы 2020» бизнесті қолдау мен дамытудың бірыңғай бағдарламасы аясында 309 млн.теңге сомасына 11 жоба мақұлданды, оның ішінде 214 млн. теңге пайыздық мөлшерлемені субсидиялау: ағымдағы жылы халықтың қалың жігін кәсіпкерлік қызметке тарту, шағын және орта бизнестің аудан экономикасына үлесін арттыру бойынша жұмыстар жалғастырылады[2].

Инвестициялар. 2015 жылдың 11 айында экономикаға инвестиция көлемі 5 млрд. 15 млн. теңгені құрады, бұл 2014 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 9,8% — ға артық. Қаржыландыру көздері бойынша инвестициялар құрылымында үлес салмағы:

меншікті қаражат 84,7% немесе 4,2 млрд. теңгені құрады;
құрылыс-монтаж жұмыстарына, машиналар мен жабдықтарды сатып алуға, асыл тұқымды мал сатып алуға бағытталған қаражат.
бюджет қаражаты 1,1%. немесе 59 млн. теңге. басқа да қарыз қаражаты 14,2% немесе 712 млн. теңге.
Жұмыспен қамту және әлеуметтік қорғау. Ауданда халықтың осал топтарын жұмысқа орналастыру және әлеуметтік қолдау үшін мүмкіндіктер жасалуда. 2016 жылдың 1 қаңтарына аудан бойынша тіркелген жұмыссыздық деңгейі 0,2% құрады.

Облыс экономикасын дамытудағы басым бағыттардың бірі шағын және орта бизнесті қолдау болып табылады, бұл тиісті және облыс аудандарында жүргізілуде.

2016 жылғы 1 қаңтарға Атбасар ауданында шағын және орта кәсіпкерліктің 3529 субъектісі тіркелді, оның ішінде: 299 шағын кәсіпорын; 9 орта кәсіпорын; 3011 жеке кәсіпорын; 210 шаруа қожалығы.

Тіркелген барлық субъектілер бойынша жұмыспен қамтылғандар саны 5515 адамды құрады (2014 — 5458 адам). Екінші деңгейдегі банктер шағын кәсіпкерлік субъектілеріне 1761,8 млн.теңге сомасында несие берді, бұл 2014 жылғы деңгейден 50% жоғары, қаражат айналым қаражатын толықтыруға құрал-жабдықтар, ғимараттар сатып алуға бағытталды.

Жаңадан 499 жұмыс орны құрылды: ауыл шаруашылығы — 91, Көлік және қоймалау – 52, бөлшек сауда және автомобиль жөндеу – 131, өнеркәсіп-3, құрылыс-10, денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер-6, білім беру-1, басқалары – 104, уақытша және маусымдық-101.

Шағын және орта бизнес субъектілерімен 2839,6 млн.теңге көлемінде өнеркәсіп өнімі өндірілді. Шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің көпшілігі қызмет көрсету саласында, соның ішінде сауда, автомобильдерді жөндеу, тұрмыстық бұйымдар – 49,9 %, ауыл шаруашылығында-11,7 %, құрылыста -1,6 %, Көлік және байланыс саласында – 12,8 %, қонақ үйлер мен мейрамханалар-2,7%, өнеркәсіпте -1,8%, басқа да қызмет түрлерімен-19,5% айналысады.

Алайда, шағын және орта кәсіпкерліктегі кәсіпорындардың едәуір бөлігі ауыл шаруашылығы мен қызмет көрсету саласында шоғырланған және айтарлықтай инновациялық даму жоқ екенін атап өткен жөн. Қызметтің қолайсыз және маусымдық сипатындағы тәуекелдер салдарынан ауыл шаруашылығы коммерциялық құрылымдар тарапынан қаржыландыру үшін тартымсыз сала болып табылады. Жалпы алғанда, шағын және орта кәсіпкерлікті дамытуға көп көңіл бөлінеді, бұл халықтың жұмыспен қамтылуын арттыруға және кедейлік деңгейін төмендетуге ықпал етеді,шағын кәсіпкерлікте жұмыспен қамтылғандар саны ұлғаюда оң үрдіске ие. Міндет – «Жұмыспен қамтудың жол картасы-2020″бағдарламасы аясында жұмысты жандандыру. Өткен жылдың қорытындысын шығара отырып, 2016 жылға арналған даму басымдықтары анықталды. Жұмыс істеп тұрған кәсіпорындардың тиімділігін арттыру, ауданға инвестиция тарту бойынша нақты шаралар қабылдау және экономиканың өсуіне, өмір сүру сапасын жақсартуға және Атбасар ауданы тұрғындарының әл-ауқатын арттыруға ықпал ететін өсу резервтерін табу қажет. Өңір облыс экономикасының дамуына қомақты үлес қосып келеді. Жоғарыда баяндалған ақпараттарға байланысты облыстың экономикалық даму серпініне оң баға беруге болады және облыстың экономикалық жағдайын жақсартудағы ауданның әлеуетін ескере отырып, ауданның ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу бойынша инвестицияларға, жаңа технологияларға және технологиялық желілерге мұқтаж екенін атап өту қажет.

Басқа да ұқсас мәліметтер

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *